Stadsrekening 2016
PCPortal

Werkgelegenheid licht gedaald

Na een lichte groei van het aantal arbeidsplaatsen in 2015, is de werkgelegenheid in 2016  gedaald met 920 arbeidsplaatsen (daling van 0,9 % ten opzichte van 2015).  Het grootste verlies van arbeidsplaatsen doet zich voor in de sectoren industrie en openbare nutsbedrijven. Een deel van dit verlies van arbeidsplaatsen kan worden verklaard door de administratieve verschuiving van arbeidsplaatsen (ruim 2000) van industrie naar de zorgsector (herlabeling van Breed van industrie naar re-integratiebedrijf). Laten we deze verschuiving buiten beschouwing, dan is er ook sprake van een daling van het aantal arbeidsplaatsen in deze sectoren. In de “staart” van de recessie zijn enkele grote bedrijven verdwenen (Hilckmann, Innoviopapers, GDF/SUEZ en V&D).   In de sector gezondheidszorg is sprake van een stijging van het aantal arbeidsplaatsen. Als we Breed buiten beschouwing laten is echter sprake van een lichte daling, met name veroorzaakt door de grote bewegingen in de thuiszorg. Daar staat tegenover dat het aantal banen in de sectoren  logistiek, onderwijs, horeca  en de zakelijke dienstverlening gegroeid is.

Groei in het aantal bedrijfshuisvestingen

Het aantal bedrijven en instellingen is met 560 vestigingen toegenomen van 13.620 in 2015 naar ruim 14.180 vestigingen in 2016. Een positieve bijdrage aan de groei van het aantal bedrijfsvestigingen leveren de ZZP’ers. De groep vestigingen met één werkzame persoon is in de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld tot ruim 9.500. Ten opzichte van 2015 groeide het aantal ZZP’ers/eenmansbedrijven  met 600 bedrijven. We bieden extra ondersteuning aan deze groep ondernemers via ons OndernemersPunt en het Startupbeleid.

Economische innovatie: Novio Tech Campus groeit fors

De Economische Raad Nijmegen (ERN) is qua samenstelling aangepast naar een locale triple helix-organisatie (complementair aan The Economic Board) en richt zich nog meer op de uitvoering van de Economische Innovatie Agenda 2020.  De Novio Tech Campus en het Startupbeleid zijn een belangrijk onderdeel van deze agenda.

De Novio Tech Campus is het afgelopen jaar sterk gegroeid. Er zijn in drie jaar tijd zo’n 45 bedrijven gevestigd.  Het gaat zowel om bedrijven in de life sciences en health- als de semiconductorsector.  Dat is goed voor zo’n ruim 400  arbeidsplaatsen; een verdubbeling ten opzichte van 2015. Het dit jaar opgeleverde gebouw A is inmiddels bijna in zijn geheel verhuurd. Kortom de Novio Tech Campus groeit uit zijn jasje! In het cluster van semiconductorbedrijven is de dynamiek groot. Het bedrijf EPR bouwt aan een nieuwe vestiging op de campus. Ampleon – een afsplitsing van NXP Semiconductors – maakt een sterke groei door (ook  van het personeelsbestand).  Een andere afsplitsing van NXP, Nexperia heeft besloten het hoofdkantoor te vestigen naast het NTC in 52Degrees.
De aanpak voor de business generator health en hightech is gereed. Hierdoor werken kennisinstellingen en uitvoeringsorganisaties samen om het innovatieve bedrijfsleven  beter te faciliteren en ondersteunen  Ook bouwen we de bedrijvigheid in de semiconductorsector verder uit door samen met de betrokken partijen van de Novio Tech Campus proactief bedrijven te werven.

Om het Nijmeegse potentieel aan startups te verzilveren hebben wij een meerjarige aanpak vastgesteld en in uitvoering genomen. Onder meer is Startup Nijmegen van start gegaan: een incubator voor starters in de zakelijke dienstverlening. Inmiddels zijn bij Startup Nijmegen 45 startups aan de slag. Ook werkt Startup Nijmegen aan een stedelijk programma van activiteiten dat de groei van starters moet versnellen en het ondernemerschap versterken. Voorbeeld is de digitale werkplaats die met het bedrijf Google is georganiseerd en waar zo’n 1.500 ondernemers aan deel hebben genomen.

In het kader van de profilering van Nijmegen als kennisstad brengen we voortdurend de onderscheidende economische kwaliteiten van Nijmegen voor het voetlicht. Zo heeft o.a. de tweede editie van het Inscience Wetenschapsfilmfestival plaatsgevonden.

Om op (regionale schaal) discrepanties op het vlak van vraag naar en aanbod van werk  weg te nemen zijn met werkgevers en onderwijsinstellingen twee pacten gesloten: het Techniekpact en het Zorgpact. Deze pacten vormen de paraplu voor samenwerking en concrete projecten.

Focus op circulaire economie en slimme duurzaamheid

Nijmegen wil energieneutraal zijn in 2045. De kansen voor slimme duurzaamheid liggen in de samenwerking met o.a. de gemeenten uit de regio, de provincie, bedrijven en kennisinstellingen. Dit heeft geleid tot meer kennisoverdracht en meer duurzame marktinvesteringen. Wij zijn Green Capital 2018, we verdiepen de mogelijkheden en kansen die de circulaire economie ons biedt, samen met Power2Nijmegen en De Groene Hub. Eind 2016 is de visie Rijk van Nijmegen Circulair verschenen met onze ambitie om samen met sterk ontwikkelde sectoren als de maakindustrie, zorg, bouw, afval en energie richting te geven aan de ontwikkeling van een circulaire topregio.
Samen met ENGIE wordt gewerkt aan de herontwikkeling van het voormalige electriciteitscentrale-terrein.  Dat wil het bedrijf in samenwerking met andere bedrijven  op basis van gezonde businesscases doen. Onder de noemer “De Groene Delta” kan zo een innovatiehub en campus ontstaan. Voorbereidingen voor een biomassacentrale, uitbreiding van het zonnepark en LNG- tankfaciliteiten op het terrein lopen. Aantakking op het warmtenet, mogelijkheden voor windenergie, een biomassahub en biomassavergisting worden onderzocht.

Logistiek steeds belangrijker

Logistiek is steeds meer speerpunt van beleid geworden. We zijn partner van het Logistiek expertisecentrum (LEC) regio Nijmegen: een regionaal samenwerkingsverband van logistieke bedrijven, gemeenten rond Nijmegen en het onderwijs (HAN en ROC). Samen met de regio’s Rivierenland, de Liemers en provincie Gelderland vormen we Logistics Valley. We willen zorgen voor meer logistieke activiteiten en het vergroten van de regionale concurrentiekracht.
We willen meerwaarde toevoegen aan de bestaande goederenstromen (Value Added Logistics) om zo nieuwe bedrijvigheid c.q. activiteiten en werkgelegenheid te stimuleren. In de regio werken ruim 25.000 mensen in de logistiek en aanverwante sectoren. Voor de regio Nijmegen was de vestiging van Kraft Heinz en Lidl op Park 15 belangrijk, vooral voor de werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
Het ministerie van Onderwijs heeft in 2016 een subsidie van € 650.000 toegekend aan Logistics Valley voor onderwijsontwikkeling ten behoeve van de logistieke sector. Het totale budget van het project bedraagt 2,0 miljoen euro en heeft een looptijd van vier jaar. Naast het ministerie van Onderwijs leveren de provincie Gelderland en het regionale bedrijfsleven een bijdrage aan het project.

Toerisme blijft groeien

Het verblijfstoerisme maakt een bijzonder positieve ontwikkeling door.  Zo steeg het aantal hotelovernachtingen maar liefst van 161.510 in 2014 naar176.518 in 2015.  Ook het aantal cruisevaartschepen dat Nijmegen aandeed steeg van 504 naar 575 schepen,  daarmee steeg het aantal passagiers van 60.338 in 2015 naar 62.000 in 2016.

Regionale afspraken over werklocaties in de maak

In het Portefeuillehoudersoverleg Economie is gewerkt, aan het opstellen van een Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Doel van het RPW is het op regionaal niveau in balans brengen van vraag en aanbod in de markt voor werklocaties. Dit gebeurt door het maken van intergemeentelijke afspraken over de programmering van bedrijventerreinen, kantoorlocaties en perifere detailhandel. Inzet is om het RPW begin 2017 af te ronden., zodat besluitvorming over het RPW in het voorjaar van 2017 in de colleges en raden van de individuele gemeenten kan plaatsvinden.

Investeringsagenda vastgesteld: impuls voor innovatie, duurzaamheid en binnenstad

Afgelopen jaar is er door Arnhem, Nijmegen en Provincie Gelderland gewerkt aan een Bestuursakkoord met Investeringsagenda 2017-2018. Met dit Bestuursakkoord gaan de drie overheden een langjarig commitment aan en bundelen zij hun krachten om de ruimtelijk-economische ontwikkeling van het stedelijk netwerk Arnhem-Nijmegen te versterken. De partijen richten zich daarbij op de drie iconen van het stedelijk netwerk: ruimte voor werk, kennis en innovatie in health & energy, slimme duurzaamheid en bruisende binnensteden aan de rivier. Dat doen zij met elkaar en met bedrijven, kennisinstellingen, de regiogemeenten en het rijk. Deze ambitie is vertaald in een eerste gezamenlijke Investeringsagenda 2017-2018 waarin investeringen voor de korte en middellange termijn zijn benoemd gericht op de drie iconen.

Oprichting van The Economic Board

2016 was het eerste jaar voor The Economic Board. Tijdens het openingsevenent op 15 september 2016 heeft The Economic Board zichzelf gepresenteerd aan ruim 200 vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven, de overheid en de kennisinstellingen. De missie van The Economic Board is de regio Arnhem-Nijmegen-Wageningen uit te laten blinken op de thema’s food, health en energy en de cross-overs daartussen. Door projecten aan te jagen, goede initiatieven op de drie thema’s te verbinden en te communiceren over de regio en haar sterktes werkt The Economic Board aan een sterke basis waarop bedrijven en kennisinstellingen kunnen excelleren. De missie, visie, strategie en doelstellingen van The Economic Board zijn verwoord in het Stragisch Plan 2016-2018, (www.theeconomicboard.com).

We blijven investeren in de Nijmeegse binnenstad

In 2016 is de uitvoering van projecten uit Binnenstad van de Toekomst en de Agenda voor de Binnenstad actief opgepakt. Aanpak van leegstand, het versterken van aanbod en ambiance, ondersteuning van het transformatieproces van “place to buy” naar “place to meet” zijn daarbij nog steeds de belangrijkste thema’s.

Voor de leegstandsaanpak zijn vier prioriteitsgebieden aangewezen: Bloemerstraat-Smetiusstraat, Waalkade, Molenpoortpassage en Hertogstraat. We zijn gestart met de Transformatieaanpak van de Bloemerstraat en Hertogstraat. Voor beide straten is een actieprogramma opgesteld en is een straatmanager aan de slag gegaan met uitvoering van dit actieprogramma. De aanpak wordt samen met ondernemers en eigenaren in de straat uitgevoerd. Nijmegen loopt landelijk en provinciaal voorop met haar aanpak en is daarom door de provincie als voorbeeldproject in het kader van de regeling Steengoed Benutten aangewezen. Nu het V&D pand grotendeels is gevuld is de zuivere leegstand van het kernwinkelgebied in het stadscentrum gedaald naar 7,6 % (peildatum 1 januari 2017).

Dat de binnenstad van Nijmegen het ook nu nog steeds zo goed doet hebben we te danken aan het goede, creatieve en actieve ondernemersbestand dat onze binnenstad kenmerkt. Samen met deze partijen en het Huis voor de Binnenstad werken we continu aan de verbetering van onze binnenstad. Dit doen we door accountgesprekken met ondernemers,  werkbezoeken  en het aanjaagteam voor jonge, actieve ondernemers.  Met onze steun is een nieuwe Vereniging van Vastgoedeigenaren voor de binnenstad opgezet en van start gegaan. In het najaar 2016 is een succesvolle start gemaakt met de Investeringsregeling voor panden in de Binnenstad. Vanaf het begin kon de regeling rekenen op veel aanvragen vanuit ondernemers en eigenaren.  In 2016 zijn 18 aanvragen ingediend en is in totaal € 156.806 toegekend.

We kijken naar de aanpak in andere steden en zij kijken naar ons. Samen met de gemeente Arnhem en de provincie Gelderland hebben we invulling gegeven aan een Bestuursakkoord met investeringsagenda 2017-2018 voor het thema “Icoon Bruisende Binnenstad”. Gemeenten als Groningen, Zwolle  en Den Bosch zijn komen kijken naar onze binnenstad. We hebben de contacten met Kleef  aangehaald. In het voorjaar heeft het jaarlijkse IPO-congres,  met als één van de hoofdthema’s Binnensteden in Nijmegen plaats gevonden. We zijn vertegenwoordigd in de Regiegroep rond de Retailagenda van het ministerie en zijn voorzitter van de themagroep Vitale Binnensteden van de G32.

Aanpak arbeidsparticipatie: successen, maar onvoldoende om groei bijstandsbestand te keren

In 2016 hebben we de uitvoering van de Participatiewet voortgezet. Er is een aantal successen te benoemen: de inzet van loonkostensubsidies, het instrument bij uitstek dat bedoeld is voor de nieuwe doelgroep (die voorheen onder andere op Wajong en Wsw zou zijn aangewezen), stijgt; de realisatie van de Banenafspraak ligt op koers; de werkgeversbenadering is versterkt; het SW-bedrijf is volledig geïntegreerd in het Werkbedrijf. Tegelijkertijd zien we dat de uitstroom uit de uitkering lager is dan de doelstelling, en de uitstroom (ook als de doelstelling wel gehaald zou zijn) niet voldoende is om de groei van het bijstandsbestand tegen te gaan. We moeten er rekening mee blijven houden dat de doelgroep van de Participatiewet groeit. De arbeidsmarkt in het Rijk van Nijmegen herstelt zich minder snel dan gemiddeld in Nederland. Bovendien blijft er sprake van een mismatch tussen de kwalificaties van onze kandidaten, en de eisen die gesteld worden aan de vacatures die ontstaan. Een bijkomend gevolg van de trend van flexibele contracten (tijdelijk werk, parttime werk) is het feit dat mensen daardoor minder makkelijk door werk volledig en duurzaam uit de uitkering kunnen uitstromen.

In onze aanpak van de Participatiewet hebben we stevig ingezet op het verbeteren van de werkgeversbenadering.  Werkgevers zijn het vertrekpunt van de benadering van het Werkbedrijf, omdat daar het werk en de baankansen voor mensen uit onze doelgroep te vinden zijn. Het Werkbedrijf brengt kandidaten bij werkgevers onder de aandacht door ontmoeting en persoonlijk contact te organiseren. Dit gebeurt bijvoorbeeld in werkmarkten, waar werkgevers met vacatures direct met werkzoekenden in gesprek gaan. Naast deze aanpak onderhouden we ook contact met bedrijven door op bedrijfsbezoek te gaan. Dat gebeurt tientallen keren per jaar, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Uit deze bezoeken komen regelmatig vacatures, werkervaringsplekken en andere mogelijkheden voor samenwerking voort. In 2016 heeft het Werkbedrijf met ongeveer een kwart van alle bedrijven in onze regio contact gehad.

Ons bijstandsbestand is in 2016 relatief snel gestegen. In de loop van 2016 is daarom een aantal maatregelen ingezet om de uitstroom uit de uitkering naar werk te verhogen. Het Werkbedrijf heeft extra ingezet op het opleiden van mensen voor sectoren waar veel kans op werk is (onder andere logistiek, schilderwerk en asbestverwijdering). Het Werkbedrijf heeft een detacheringsfaciliteit opgezet, zodat ondernemers die dat willen, gebruik kunnen maken van een standaard-detacheringsconstructie. Dit verlaagt de drempel voor ondernemers om onze kandidaten aan te nemen. We hebben de verbinding tussen de sociale wijkteams en het Werkbedrijf versterkt, zodat de dienstverlening aan kandidaten met problemen op meerdere leefgebieden verbeterd kan worden. Het Werkbedrijf heeft extra aandacht gegeven aan kandidaten die parttime werken, door met de betreffende ondernemer in overleg te gaan over eventuele uitbreiding van het aantal uren, zodat mensen volledig uit de uitkering zouden kunnen komen. Ten slotte hebben we de werkafspraken tussen Werkbedrijf en gemeentelijke uitvoering op het gebied van inkomen aangescherpt, zodat het maatregelenbeleid beter wordt uitgevoerd.

Het SW-bedrijf (voorheen Breed) is in 2016 volledig onderdeel geworden van het Werkbedrijf, de bestuurlijke verantwoordelijkheid komt daardoor bij de MGR te liggen. De GR Breed wordt formeel geliquideerd. Binnen het SW-bedrijf is in 2016 veel aandacht geweest om de condities waaronder de SW-medewerkers werken, te verbeteren. Hiermee geven we uitvoering aan de motie die de raad hierover eerder heeft aangenomen.

Voor kandidaten uit (de regio) Nijmegen, hebben we in 2016 de volgende concrete resultaten bereikt:

  • Er zijn 688 mensen uit Nijmegen uitgestroomd uit de uitkering naar werk. Dit is minder dan onze doelstelling om 750 mensen naar werk te laten uitstromen. Begin 2016 zijn we er niet in geslaagd voldoende mensen naar werk te begeleiden. In het laatste kwartaal van 2016 is de uitstroom naar werk echter weer gestegen naar een niveau dat – bij verder gelijk blijvende omstandigheden – leidt tot een uitstroom naar werk van 750. Het aantal plaatsingen op werk (waarbij niet altijd sprake is van uitstroom uit de uitkering) is hoger dan begroot (1500 regionaal, waarvoor 1100 was begroot). Dit gaat onder andere om mensen die parttime gaan werken of mensen die werken met een loonkostensubsidie.
  • De Banenafspraak (de afspraak uit het sociaal akkoord, om uiteindelijk voor 125.000 mensen met een arbeidsbeperking banen te realiseren) ligt op koers. De doelstelling is om eind 2016 305 banen gerealiseerd te hebben. De realisatie is … (cijfer nog niet bekend).
  • We hebben in 2016 34 keer de wettelijke loonkostensubsidie ingezet om Nijmeegse werkzoekenden met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen.
  • We hebben 1034 mensen naar een passend leerwerktraject begeleid. De doelstelling was 1400. (Toelichting volgt nog via Werkbedrijf).
  • Naast de wettelijke loonkostensubsidie, kennen we in onze regio ook een tijdelijke loonkostensubsidie. Deze regeling is bedoeld voor mensen die wel het minimumloon kunnen verdienen (daarom behoren ze niet tot de doelgroep van de wettelijke loonkostensubsidie), maar waarvoor een loonkostensubsidie nodig is om werk bij een reguliere werkgever mogelijk te maken, en zodoende de mensen te laten uitstromen uit de uitkering. We hebben 101 Nijmeegse kandidaten met tijdelijke loonkostensubsidie kunnen laten uitstromen. Dit is conform de doelstelling.
  • In 2016 zijn 46 personen  vanuit een uitkering gestart met een eigen bedrijf met behulp van de Bbz regeling. Dezelfde regeling heeft 33 gevestigde ondernemers, die in financiële problemen dreigden te komen, in staat gesteld om door te gaan met hun bedrijf.